2 QUÉ ES LA CULTURA CLÁSICA

Cando oís as palabras “Cultura Clásica”, que os imaxináis? Vamos a intentar explicar en que consiste esta materia.  Que aprenderemos en ela 

  A cultura clásica é un conxunto de actividades intelectuais, relixiosas e políticas desenvolvidas polo pobo grego e o pobo romano. 
Aplicase o termo clásico a esta cultura porque considerase siempre como un modelo excelente e como consecuencia recurrese a ela  en todos os ámbitos ( escola, política, arte, pensamento, relixión) sobretodo a partir do Renacimiento.

1.- MITOLOXÍA

¿Sabes cal foi a orixe de Roma? ¿Os doce traballos de Hércules? Estas son algunhas das preguntas cuxa resposta coñeceréis ao estudiar a mitoloxía grega e romana. 

2.- HISTORIA

As dúas civilizacions que estudianse na Cultura Clásica son a grega e a romana. Podedes descubrir aspectos da historia de estos dos grandes pobos y dos principaies persoaxes da súa historia, como por exemplo Julio César e Alejandro Magno.

3.- ARTE

¿Serías capaz de decir quen son os protagonistas deste cadro? Durante o curso comentaremos esta e otras moitas obras de arte, tanto da Antigüedade como mais modernas, todas elas reflexo do legado da cultura clásica.

 

4.- O ORIXEN DAS PALABRAS

¿Sabías que a palabra hipopótamo significa literalmente “cabalo do río”? Esto es así porque a primeira parte da palabra, hipo- ( ἵππος en griego), significa “cabalo”, e a segunda, -potamo (ποταμός en griego), significa “río”. Do latín e o grego PROCEDEN moitas de nosas palabras. Aínda que non se estudie o latín e o grego, sí que utilizaremos palabras do seu vocabulario para averiguar o significado de palabras do castelan.

5.- VIDA COTIDIÁ

¿Sabías que os griegos inventaron o teatro? ¿O que o anfiteatro Coliseo de Roma tiña capacidade para 50.000 persoas que presenciaban loitas de gladiadores? Son so algúns dos aspectos da vida cotidiá de gregos e romanos que vamos a ver.

Como podédes comprobar, en Cultura Clásica ESTUDIAMOS aspectos moi variados sobre o mundo clásico.

1 AVALIACIÓN INICIAL SOBRE A CULTURA CLÁSICA

1. Coñeces cales son as linguas clásicas?
2. Coñeces algún resto arqueolóxico ou monumento grego o romano?
3. Cita os que coñezas.
4. ¿Qué son os mitos?
5. ¿Coñeces algun?
6. Comenta algún que coñezas.
7. Sinala os nomes dos dioses griegos que coñezas.
8. Sinala os nomes dos dioses romanos que coñezas.
   ( dioses gregos e romanos) 
9. Qué é o latín?
10. Transforma os seguintes números aos seus correspondentes romanos:
    • 1 =
    • 5 =
    • 10 =
    • 19 =
    • 50 =
    • 97 =
    • 100 =
    • 356 =
    • 500 =
    • 954 =
    • 1000 =

12. Como se chaman os habitantes de Cádiz?
13. E os de Ávila?
14. E os de Salamanca?
15. E os de Huelva?
16. Que é un acueducto?
17. Coñeces algún? ¿Cal?
18. Nomea as películas dun contido giego ou romano que haxas visto.
19. Sabes o que significa a expresión latina carpe diem?
20. Como se chama o documento sobre o noso historial persoal, académico e profesional?
21. Coñeces o nome de algún emperador romano ?
22. En que edificio romano celebrabanse as loitas de gladiadores?
23. E as carreriras de carros?

CONTIDOS

CONTENIDOS Y TEMPORALIZACIÓN DE LA PROGRAMACIÓN CULTURA CLÁSICA CURSO 2014-15

CONTIDOS
CONTIDOS XERAIS	CONTIDOS MÍNIMOS
TEMA 1: GRECIA E ROMA. MARCO XEOGRÁFICO E HISTÓRICO  O Territorio da Grecia antiga.  Periódicos históricos da Grecia antiga.  Orixgen de Roma e marco xeográfico do seu imperio.  Períodos históricos da Roma antiga.  A conquista romana de Hispania. A romanización.  La herdanza da cultura clásica.	TEMA 1: GRECIA E ROMA. MARCO XEOGRÁFICO E HISTÓRICO O Territorio da Grecia antiga.  Periódicos históricos da Grecia antiga.  Orixgen de Roma e marco xeográfico do seu imperio.  Períodos históricos da Roma antiga.  A conquista romana de Hispania. A romanización.  La herdanza da cultura clásica.
TEMA 2: O GREGO E O LATÍN  DO indoeuropeo ao grego.  O alfabeto grego.  O latín E as lInguas románicas. O alfabeto latino. A herencia da cultura clásica.	EMA 2: O GREGO E O LATÍN  DO indoeuropeo ao grego.  O alfabeto grego.  O latín E as lInguas románicas. O alfabeto latino. A herencia da cultura clásica.
TEMA 3: A SOCIEDADE GREGA E A SOCIEDADE ROMANA  Formas de goberno nas polis gregas. Órganos de goberno en Roma.  A estructura social en Grecia e en Roma. A familia en  Grecia e en Roma. A educación en Grecia e en Roma.. O dereito.	TEMA 3: A SOCIEDADE GREGA E A SOCIEDADE ROMANA  Formas de goberno nas polis gregas. Órganos de goberno en Roma.  A estructura social en Grecia e en Roma. A familia en  Grecia e en Roma. A educación en Grecia e en Roma.. O dereito.
TEMA 4: A VIDA COTIDIÁ EN GRECIA E EN ROMA Etapas da vida: do nacemento á mOrte.  A Xornada dun cidadan.  A indumentaria, o calzado, e o peiteado.  Os almorzos e as vaisela.  A casa e o mobiliario. A herdanza da cultura clásica.	TEMA 4: A VIDA COTIDIÁ EN GRECIA E EN ROMA Etapas da vida: do nacemento á mOrte.  A Xornada dun cidadan.  A indumentaria, o calzado, e o peiteado.  Os almorzos e as vaisela.  A casa e o mobiliario. A herdanza da cultura clásica.
TEMA 5: RELIXIÓN E MITO  A relixión grega.  Mitos gregos (I): os dioses olímpicos. Mitos gregos (II): outros dioses.  Mitos gregos (III): os heroes.  A relixión romana.  A mitoloxía, fonte de inspiración artística.	TEMA 5: RELIXIÓN E MITO A relixión grega.  Mitos gregos (I): os dioses olímpicos. Mitos gregos (II): outros dioses.  Mitos gregos (III): os heroes.  A relixión romana.  A mitoloxía, fonte de inspiración artística.
TEMA 6: LITERATURA E CIENCIA  A literatura grega.  Xéneros literarios en prosa en Grecia.  A literatura latina. Xéneros literarios en prosa en Roma.  A ciencia en Grecia.  A técnica en Grecia e en Roma.  A herdanza da cultura clásica.	TEMA 6: LITERATURA E CIENCIA A literatura grega.  Xéneros literarios en prosa en Grecia.  A literatura latina. Xéneros literarios en prosa en Roma.  A ciencia en Grecia.  A técnica en Grecia e en Roma.  A herdanza da cultura clásica.
TEMA 7: O ARTE GREGO E O ARTE ROMANO  Características do arte grecorromano.  O urbanismo grecorromano.  Obras públicas.  As artes plásticas (I).  As artes plásticas (II) Vestixios arqueolóxicos na Península Ibérica. A herdanza da cultura clásica	TEMA 7: O ARTE GREGO E O ARTE ROMANO Características do arte grecorromano.  O urbanismo grecorromano.  Obras públicas.  As artes plásticas (I).  As artes plásticas (II) Vestixios arqueolóxicos na Península Ibérica. A herdanza da cultura clásica

CRITERIOS DE CUALIFICACIÓN DO CURSO 2015-16

CRITERIOS DE CUALIFICACIÓN 

 1. Requisitos imprescindibles para aprobar unha evaluación:

 a. Nota mínima nas probas obxectivas. No se exixe unha nota media. Sempre se fará media  

b. Entrega de traballos. En cada evaluación se entregarán tres traballos: un de investigación, outro sobre a lectura dun libro relacionado co mundo clásico e un terceiro que recopile os coñecementos de cada avaliación. É fundamental ca entrega se faga na data prevista. 

c. Caderno de clase. O  alumnado disporá dun caderno para o traballo de clase, pero éste non se evaluará

2. Criterios de cualificación en cada avaliación. 

a. Probas obxectivas. Realizaráse un único examen por avaliación con o contido do traballo de recopilación dos coñecementos de cada avaliación. 

b. Traballo e actitude diaria. Presuponse, pero valoraráse de forma obxectiva con puntuación na nota de avaliación.

c. Relación entre as avaliacións. A nota final do curso será unha media das tres avaliacións. 

3. Mecanismos de recuperación.

 a. Recuperación de probas de coñecemento suspensas durante o curso. O alumnado que non obteña a cualificación de cinco en cada avaliación tenrá opción a recuperar cada avaliación ao principio da seguinte. Para elo marcaráse unha nova data para a entrega dos traballos pendentes e para o examen. 

b. Recuperación final en xuño.

AVALIACIÓNS:

AVALIACIÓN INICIAL:  Coñecementos 100% Proba obxectiva inicial sobre cultura xeneral do mundo clásico 

PRIMERA EVALUACIÓN
CONCEPTO	PESO	INSTRUMENTO  DE CUALIFICACIÓN
COÑECEMENTOS	50     %	Un examen obxectivo
DESTREZAS	10%	Redacción, exposición e presentación dos traballos
TRABALLOS	40%	Contidos dos traballos

SEGUNDA EVALUACIÓN
CONCEPTO	PESO	INSTRUMENTO  DE CALIFICACIÓN
COÑECEMENTOS	50     %	Un examen obxectivo
DESTREZAS	10%	Redacción, exposición e presentación dos traballos
TRABALLOS	40%	Contidos dos traballos

TERCERA EVALUACIÓN
CONCEPTO	PESO	INSTRUMENTO  DE CALIFICACIÓN
COÑECEMENTOS	50     %	Un examen objetivo
DESTREZAS	10%	Redacción, exposición e presentación dos traballos
TRABALLOS	40%	Contidos dos traballos

Ao final do curso, faránse un examen final de toda a materia do curso para aqueles alumnos que no haxan conseguido aprobar coa media das tres avaliación. 

Proba extraordinaria de setembro. O alumnado realizará un examen global no que se incluirán preguntas de todo o temario visto durante o curso. Dito examen puntuaráse sobre un total de 10 puntos e aprobaráse si consigue, alo menos, un 5.

7 - 1 ROMA

No s.VIII a.C. fundase a cidade de ROMA. Nesta época a Península Itálica estaba habitada por diferentes pobos: etruscos, latinos, gregos. Podemos observar estes pobos no seguinte mapa:







Observa o mapa da expansión territorial da civilización Romana durante a República alrededor do Mar Mediterráneo.


No seguinte mapa podemos observar as rutas comerciais e os produtos que se comerciaban no Imperio Romano

9 TRABALLO SOBRE EMPURIES E ITÁLICA

O traballo pode ser individual ou en parellas, 
Débedes presentalo na clase
Podedes facelo en power point ou outro formato ..........

Guión do traballo
Empuries, Cidade de tres culturas :

• Situación xeográfica
• O seu orixe
• Estructura  dunha cidade grega e dunha cidade romana

Itálica, Colonia romana:

• Situación xeográfica
• O seu orixe
• Principais monumentos

   

7 PERÍODOS HISTÓRICOS DA ROMA ANTIGA

A historia de Roma adoita dividirse en catro períodos, coincidentes cos sistemas de goberno vixentes.

 I. A Monarquía Romana.- ( 753 a.c - 509 a.c.) 
 En Roma houbo sete reis, segundo a tradición : o primeiro Rómulo , romano, os tres seguintes sabinos e os tres últimos etruscos. o rei era o xefe supremo do exército, do Senado, da xustiza e da relixión. Elixiano os cidadáns, e o seu cargo era vitalicio, pero non hereditario. 

Unha sublevación popular rematou, no 509, coa monarquía etrusca e instauruse un réxime republicano.
   

II. A República .- ( 509 a.c - 29 a.c.)
A época republicana foi a máis longa e a máis activa en todos os aspectos (sociais, políticos, xurídicos, culturais, relixiosos e militares)

• Grandes logros sociopolíticos. Obtivose a igualdade de dereitos para todos os cidadáns , e as institucións ( o Senado, as asembleas, e as maxistraturas) funcionaron sen alteracións ata o século I a C.
• Grandes conquistas. A época republicana é a das grandes conquistas de Roma. Unha vez dominados os pobos do centro de Italia, Roma enfrontouse cos samnitas. despois apoderouse da Magna Grecia.

Máis tarde os romanos venceron os cartaxineses en tres longas guerras chamadas púnicas. Cartago ( situada na actual Túnez) era a capital do Imperio cartaxinés.

A guerra máis trascendental foi a segunda (218-202 a C) protagonizada por Anibal que ao seu paso pola Península Ibérica, conquistou a cidade de Sagunto  ( Valencia ), cruzou os Pirineos e os Alpes cun exército ao que incorporou elefantes , e presentouse en Italia, onde obtivo importantes vitorias. pero os romanos  recuperánrose e Anibal tivo que fuxir a cartago por mar.

Unha vez dominada Italia, os romanos conquistaron  en dous séculos boa parte da cunca mediterránea.

Guerras civís: final da República
As tres guerras civís que estalaron entre o 88 a C e o 31 a C, remataron coa República.
Na segunda, o gran protagonista, Xulio César, desprazouse a Hispania para acabar cos seus inimigos. tras o triunfo ( 45 ac ), César fixose cos poderes ditatoriais e iso custoulle a vida ( 44 a C )
Na terceira. Octavio obtuvo a vitoria sobre Marco Antonio e as tropas da súa esposa  Cleopatra e, con iso, a anexión de Exipto como provincia romana ( 31 a C ). inicíabase un novo período histórico: o Imperio.  

III O Imperio.- (29 a.c - 476 d.c.)

Na época do Imperio adoitan distinguirse dous períodos: o Principado ou Alto Imperio e o Dominado ou Baixo imperio.
O Principado ou Alto Imperio  (27 a C - 284 d C )
Octavio, nomeado augusto iniciou  o período chamado Principado, que se caracteriza pola  concentración do poder  nunha persoa, o princeps, título que se lle deu aos emperadores.
Octavio Augusto: ( 63 aC.- 14 a C) levou a cabo unha serie de reformas en todos os campos para estabilizar a cidade de Roma e o Imperio, e conseguiuno. a época do seu mandatochamóuselle era da pax augusta.
Trás un tempo de crise, conseguiu o poder Vespaniano (69-79), que inicioua construción do Coliseo, o grande anfiteatro de Roma.

Cos emperadores hispanos : traxano (98-117 ), o imperio alcanzou a súa máxima extensión  e encheuse de grandes obras de enxeñería e de arte

Na segunda mitade do século III, iniciouse a crise dos emperadores militares: os diversos exercitos romanos pretendían nomear emperador ao seu xefe, o que levou a unha anarquía militar  que acentuou a grave crise económica que se vivía en todo o territorio.

O Dominado ou Baixo Imperio (284 - 476 )

Diocleciano ( 284-306 ) concentrou na súa persoa o poder absoluto do Estado : con iso instaurou o Dominado. Despois conseguiu  estabilizar a crítica situación do imperio, en todos os aspectos, mediante reformas políticas, económicas e sociais.

Para defender mellor as fronteiras da presión dos pobos fronterizos e para evitar os golpes militares , dividiu o imperio en dous , o de Oriente e o de Occidente, e creou un novo sistema de goberno compartido, chamado Tetrarquía: dous emperadores gobernaban en Oriente e outros dous , en Occidente.

Constantino o Grande (306-337) volveu unificar o Imperio, pero o emperador hispano Teodosio repartiuno ao morrer , entre os seus dous fillos (Honorio herdou o Imperio de Occidente e Arcadio o de Oriente) e xa non volveu unificarse.

O Imperio Romano de Occidente, ante os persistentes ataques dos bárbaros en toda a fronteira, sucumbiu o ano 476. O de Oriente durou , co nome de Imperio bizantino, ata a caída de Constantinopla  en `poder dos turcos  no ano 1453.

Monarquía  ( 753 a.c - 509 a.c.) 

A Republica .- ( 509 a.c - 29 a.c.)

O Imperio  (29 a.c - 476 d.c.)