martes, 5 de enero de 2016

A ESTRUCTURA SOCIAL EN GRECIA



ESPARTA

A poboación do territorio dominado por Esparta ( rexións de Laconia e Mesenia) estaba distribuída en tres grupos sociais:

  • Espartiatas: eran cidadáns de pleno dereito. Constituíasn unha minoría e dedicábanse á administración pública ou ao exército. A partir dos trinta anos adquirían o dereito de cidadanía.
  • Periecos: eran habitantes de rterritorios cuxos antepasados non puxeran resistencia á conquista espartana. Vivían en comunidades periféricas con certa autonomía.

Posuían terras, pagaban impostos e alistábanse no exército, pero carecían de dereitos políticos. Dedicábanse ás artes e á artesanía.

  • Illotas: descendían dos habitantes de Mesenia vencidos polos espartanos e vivían nun estado de semiescravitude. Pertencían ao Estado, ao que podían comprar a súa liberdade. Cultivaban as terras dos espoartiatas a conta do pagamento dunha renda.

ATENAS


En Atenas, durante á época democrática, había tres grupos sociais ben diferenciados.


  • Cidadáns: gozaban de todos os dereitos civis e políticos, e constituían una minoría . O dereito a participar na asamblea de cidadáns obtiñano os mozos aso vinte anos, despois do servizo militar ou efebía.
  • Metecos: eran homes libres , polo xeral gragos nacidos noutras polis pu estranxeiros. Para non se ver sometidos a escravitude, debían sere presentados por un padriño e domiciliarse nunha demarcación (demos). Non tiñan dereitos políticos, pois non eran cidadáns, pero debían pagar impostos, coma os cidadáns.
A maioría dos metecos eran obreiros especializados ou dedicábanse ao comercio, a artesanía e a banca.


  •   Escravos: eran persoas que non tiñan dereitos civis nin políticos; podían ser vendidos ou alugados, e non se lles permitían casar nin ter patrimonio.
O dono non tiña sobre o escravo o dereito de vida ou morte. Ademais, este comprar a liberdade co seu traballo se o dono ou o Estado accedían a iso. Entón, o exescravo era incluído no grupo dos metecos.







                                        





     

ORGANOS DE GOBERNO EN ROMA

 
Durante a época republicana , o poder do estado estaba dividico en tres órganos de goberno, que se controlaban mutuamente:

1.1.- AS MAXISTRATURAS

As maxistraturas encargábanse das funcións administrativas, xudiciais e militares.

A maxistratura máis importante da carreira política (cursus honorum) era o consulado. Para chegar a desempeñalo, habíase de pasar previamente, e seguindo una escala, por maxistraturas anteriores.
Ademais, había outras maxistraturas con gran poder político, á marxe do chamado cursus honorum:
  • A censura: Os censores eran os maxistrados de máis alta dignidade. Só podía ser censor quen fora cónsul antes. Encargábanse de realizar o censo , de confeccionar a lista de senadores e de velar polos bos costumes da sociedade.
  • A ditadura: o ditador , que asumía o poder absolutos durante oito meses , era nomeado polo Senado por proposta dun cónsul en caso de necesidade.
  • O tribunado da plebe: Os tribunos da plebe eran os representantes da plebe. Tiñan a facultade de vetar ( sen anulalas) as decisións do Senado e de todos os maxistrados ( agás as do ditador): mesmo podían paralizar as decisións das asambleas.
Os maxistrados, para evitar o poder unipersoal , eran elixidos por un ano, agás os censores que o eran para cinco, e non repetían o cargo ata pasados dez. Adoitaban nomearse dous maxistrados para cada maxistratura.  

1.2.- AS ASAMBLEAS OU COMICIOS

As asambleas ou comicios eran reunión onde os cidadáns romanos exercián o seu dereito a participar na xestión do Estado. Había tres tipos:

  • As asambleas curiais: a súa función limitábase a dar o mando aos maxistrados elixidos nas asambleas de centiria e a resolver asuntos privados ( testamentos, adopcións,...) Eran exclusivas dos patricios.
  • As asambleas de centuria: Os cidadáns , distribuídos por centurias segundo a súa riqueza , votaban as leis, decidían sobre a paz e a guerra, elixían maxistrados de alto rango e exercían de tribunal supremo.
  • A asambleas por tribus: o pobo , distribuído por tribus segundo o lugar de residencia, votaba a maioría das leis e nomeaba maxistrados de rango medio. Foron as asambleas que tiveron máis perdurabilidade.
As asambleas deberían ser convocadas con dezasete días de antelación, como mínimo , polo maxistrado que había de presidilas.

1.3.- O SENADO

Estaba formado polo conxunto de senadores que nomeaban os censores. Ratificaba as leis aprobadas nas asambleas e encargábase das finanzas do Estado, do control de maxistrados e funcionarios, de política exterior , da organización das provincias, da relixión...
Foi un órgano de goberno moi importante na época republicana. Durante o Imperio, o Senado mantívose vixente, como as asambleas, pero a súa eficacia foi diminuíndo ata anularse.



  

A SOCIEDADE GREGA E A SOCIEDADE ROMANA : FORMAS DE GOBERNO NA POLIS GREGA



O desenvolvemento da sociedade grega foi moi complexo, debido a fragmentación do territorio da Hélade.
As diversas comunidades gregas, que tiñan lazos comúns ( como a lingua, relixión e unha cultura común), non formaron un único Estado, senon que cada unha contaba cunha organización político-social independente, chamada polis.
No século V a C na polis de Atenas impúxose a democracia como forma de goberno, polo que todos os cidadáns eran participes na toma de decisións.
A sociedade romana estivo en constante enfrontamento pola inxusta desigualdade existente entre os cidadáns ricos (os patricios) e os cidadáns con poucos recursos ou ningún (os plebeos).
En ambas civilizacións, ademais, non todos tiñan plenos dereitos; unha gran parte da poboación, carecía de todo dereito e era considerada obxecto de propiedade dos seus amos.

1.- FORMAS DE GOBERNO NA POLIS GREGA 
           
1.1.- NACEMENTO DA POLIS

Entre os séculos VIII e VI a C, no territorio da Hélade houbo comunidades nas que os seus habitantes querían participar cos mesmos dereitos nos asuntos da comunidade: xurdiu a polis.

A polis ou cidade-estado era unha comunidade con autonomía política e autosuficiencia económica, formada por unha cidade , unhas aldeas e uns territorios circundantes. Polo tanto o seu territorio era limitado.
As polis que máis protagonismo tiveron foron Atenas, Esparta, Tebas e Corinto.


 1.2.- FORMAS DE GOBERNO

En Atenas, sucedénronse as seguintes formas de goberno:

  • Oligarquía aristocrática( goberno duns poucos) o poder político exercíano unhas poucas familias aristócratas (aristoi), posuidoras de grandes latifundios.
  • Tiranía forma de goberno unipersoal , presidido por un aristócrata que o conseguira co poder pola forza ou con falsas promesas electorais.
  • Democracia (ou goberno do pobo) o poder político tiñao a asamblea de cidadáns. Foi o tipo de goberno característico de Atenas no século V a C e unha das súas máximas achegas á Humanidade. 

En Esparta, a forma de goberno que perdurou foi a oligarquía aristocrática. Esta oligarquía estaba presidida por unha diarquía, e dicir, por dous reis á vez.

1.3.- ÓRGANOS DE GOBERNO E MAXISTRADOS

ATENAS

Os órganos de goberno de Atenas, durante a época democrática, estaban abertos a todos os cidadáns:

  • A Ecclesia: era unha asamblea de todos os cidadáns maiores de vinte anos. As súas funcións consistían en nomear os maxistrados, aprobar leis, decidir sobre a guerra e a paz, e controlar o aparato xudicial.
  • A Bulé: era un consello constituído por cincocentos membros maiores de trinta anos, elixidos por sorteo. O seu cargo duraba un ano e consistía en preparar as leis e controlar os funcionarios e maxistrados.
  • O Consello dos pritanos: Encargábase de xestionar os asuntos cotiáns e de tomar decisións urxentes. Convocaba a Bulé e a Ecclesía.
  • A Heliea: Era unha institución que agrupaba os tribunais populares de xustiza. Os seus membros eran elixidos por sorteo anual entre os cidadáns.
Entre os maxistrados destacan:
  • Os arcontes: eran nove maxistrados e ostentaban o poder executivo e o xudicial. Elixíanse cada ano por sorteo na Ecclesía.
  • Os estrategos eran dez xenerais elixidos na Ecclesía a man alzada para un período indeterminado.

ESPARTA

Os órganos de goberno en Esparta foron:
  • A Diarquía: O poder supremo do goberno e do exércitoestaba en mans de dous reis. A súa sucesión era hereditaria
  • A xerusia: era un consello de anciáns, maiores de sesenta anos, que estaba composto de vinte e oito membros vitalicios, elixidos pola Asamblea popular. este consello dirixía o Estado conxuntamente cos éforos (maxistrados).
  • A Asemblea popular ( a Apella): era a asemblea dos cidadáns que gozaban de plenos dereitos. Funcionaba como órgano consultivo, pero unha vez ao ano reuníase para elixir os cinco éforos e cubrir as posibles vacantes dos membros da Xerusía.
  • Os principais maxistrados de Esparta foron os éforos. Eran elixidos por un ano pola Asamblea popular. A súa función fundamental consistía en defender o pobo dos abusos dos reis e en exercer a xustiza.
Co tempo os reis foron desprovistos dos seus poderes, pero nunca perderon as honras e as riquezas.  
  


PATRICIOS Y PLEBEYOS

La sociedad en la época republicana estaba dividida en patricios, plebeyos y esclavos.
Los patricios, eran los dueños de la mayor parte de las tierras y rebaños. Participaban en el senado y ocupaban los más altos cargos políticos del Estado. Eran los ciudadanos más ricos.

Los plebeyos, eran los propietarios de pequeños pedazos de tierra. Estos eran los comerciantes y artesanos, ciudadanos de segunda categoría. Al principio no participaban en actividades políticas, pero poco a poco los patricios se dieron cuenta de que necesitaban a los plebeyos para trabajar y formar parte del ejército, entonces fue cuando a todos los ciudadanos de Roma, se les dió la oportunidad de participar en el gobierno.

Los esclavos, carecian de derechos y no tenían la consederación de persona, sinó que eran propiedad de sus dueños, como un objeto o una herramienta de trabajo. Por lo general, eran cautivos de guerra, o hijos e hijas de esclavos. Recibian el castigo que su prepietario consideraba oportuno, incluida la muerte.

viernes, 1 de enero de 2016

COMPARATIVA ENTRE ATENAS Y ESPARTA: ESTRUTURA SOCIAL





TEMA 2 RESUMO A SOCIEDADE GREGA E ROMANA: ÓRGANOS DE GOBERNO

CULTURA CLÁSICA: TEMA 2

“LA SOCIEDAD GRIEGA Y LA SOCIEDAD ROMANA”

1.- Formas de gobierno en la polis griega

En Grecia, cada ciudad (polis) tiene su particular forma de gobierno, que además podía irvariando con el paso del tiempo. En la antigüedad existían tres tipos de gobierno, que según ellos, podía “degenerar” en otras formas ilícitas: 

- Monarquía (gobierno de una sola persona) podía degenerar en Tiranía 
- Aristocracia ( gobierno de los mejores) podía degenerar en Oligarquía
- Democracia ( gobierno del pueblo) que podía degenerar en Anarquía 

Algunas de las polis tenían un régimen monárquico, pero en en las ciudades más importantes, Esparta es un ejemplo de aristocracia y Atenas de democracia. 

Quien gobernaba era el rey (o los reyes, si había varios) y los magistrados, que eran elegidos por un año de entre los ciudadanos varones (arcontes y estrategos en Atenas, éforos en Esparta)

Había también un consejo de ciudadanos notables y consejo de ciudadanos notables y ancianos (Bulé en Atenas o Gerusía en Esparta) que proponían leyes o tomaban decisiones de tipo político. 

El pueblo participaba en asambleas (Ecclesia en Atenas y Apella en Esparta). 

2.- Órganos de gobierno en Roma

En la época monárquica había un rey (electo y vitalicio) pero en la república el poder lo elegían los magistrados, que eran cargos anuales y colegiados (siempre eran pares, es decir,cada cargo tenía al menos un colega).

 Las magistraturas que formaban el cursus honorum de menor a mayor  importancia, eran los cuestores, ediles, pretores y cónsules. Los que habían obtenido esta última magistratura podían aspirar a ser censores, que era el único cargo ordinario que no era anual, ya que duraba cinco años. Para defender los derechos de los plebeyos había un tribuno de la plebe, que tenía bastante poder (inviolabilidad, derecho de veto) En casos de máximo peligro podía nombrarse un dictador, que ejercía el poder absoluto durante seis meses,al cabo de los cuales volvía a sus ocupaciones habituales.

Enorme influencia en época republicana tenía el senado constituido por 600 varones mayores y pertenecientes a las familias notables patricias.

El pueblo se reúne en asambleas (comicios), que eligen a los magistrados y votan las leyes.

 3.- La estructura social en Grecia y en Roma

En todo el mundo antiguo solamente unos pocos varones privilegiados tienen plenitud de derechos. En la base de la pirámide están los esclavos, la clase más numerosa y la fuerza que mueve la economía. Estos eran considerados como una mercancía desprovista de derechos políticos o civiles, ya que no podían poseer bienes ni casarse legalmente, tutelar a sus hijos (que pertenecían al amo). Los amos tenían poder absoluto sobre sus esclavos, los podían matar,torturar o vender. Cuando los filósofos antiguos hablaban de las virtudes de los hombres parece que se olvidaban de los esclavos e incluso de sus propias mujeres.
 


En estas sociedades había unos estadios intermedios  de ciudadanos con derechos limitados, procedentes  de pueblos extranjeros, allí establecidos por conquista o emigración. estos ciudadanos a parte de no tener plenos derechos, llevaban a  los trabajos menos prestigiosos ( ya que los más penosos los realizaban los exclavos) y eran muchas veces las tropas de los ejércitos. En Atenas se llamaba periecos, en Esparta eran los metecos. En Roma los antiguos extranjeros eran los plebeyos con menos derechos que los patricios, aunque sus derechos se fueron igualando con el paso de los años. Otros estadios intermedios son los clientes, libertos y extranjeros (peregrini)

  Roma, la clase más privilegiada era la de los senadores, y una segunda clase, también con bastantes privilegios, es la de los caballeros, que eran de peor linaje, pero muy ricos. Después venían las clases inferiores.

El emperador Caracalla extendió el derecho de ciudadanía a todos los habitantes del imperio



EXEMPLOS DE ESQUEMAS: AS FORMAS DE GOBERNO EN GRECIA E ROMA